Rodzaje kaw ziarnistych – jakie wyróżniamy?

Każdy miłośnik kawy wie, że podstawą tego popularnego napoju są odpowiedniej jakości ziarna. Wybór ziaren ma wpływ zarówno na smak, jak i aromat uwielbianego przez wielu napoju. Przez lata zmieniła się również kultura picia kawy, w związku z czym na rynku mamy obecnie dostęp do rozmaitych rodzajów i gatunków ziaren. Jakie są najpowszechniejsze rodzaje kawy i dlaczego poszczególne odmiany różnią się smakowo? Która kawa jest najlepsza i jak sposób obróbki ziaren wpływa na jej smak? 

Kawa ziarnista – najpopularniejsze gatunki

Jako najpopularniejsze gatunki kawy ziarnistej można wskazać arabicę oraz robustę. Niniejsze odmiany różnią się od siebie nie tylko warunkami, jakich potrzebują do upraw, ale także intensywnością aromatu, zawartością kofeiny czy wyczuwalnymi nutami smakowymi. Jakie są zatem różnice pomiędzy arabiką a robustą? Sprawdźmy:

• arabica (Coffea arabica) – należy do najchętniej kupowanych gatunków kawy na świecie. Uprawy arabiki to 2/3 światowej produkcji kawy. Charakterystyczne cechy tej odmiany to intensywny aromat oraz delikatny smak z subtelnymi nutami cytrusów, owoców lub kwiatów. W zależności od regionu pochodzenia upraw niekiedy można wyczuć również nuty czekoladowe i korzenne. Nie zawiera zbyt wiele kofeiny, przez co jest słabsza od robusty i mniej gorzka. Arabica wymaga specyficznych warunków klimatycznych do uprawy: rośnie tylko na plantacjach powyżej 1000 m n.p.m. na terenach o żyznych glebach i częstych opadach, a dodatkowo jest bardziej podatna na choroby. Sprawia to, że cena tej odmiany jest wyższa od pozostałych gatunków kawy. Ziarna arabiki są owalne, o nieco podłużnym kształcie i zielonkawej barwie.
• robusta (Coffea canephora) – to drugi najbardziej znany gatunek kawy, stanowiący ok. 1/3 światowej produkcji. Odmiana ta pochodzi z centralnej i zachodniej Afryki oraz z południowych terenów kontynentu azjatyckiego. Robusta jest znacznie łatwiejsza w uprawie, może rosnąć na niższych wysokościach oraz lepiej opiera się szkodnikom czy zmiennej pogodzie. Zawiera również więcej kofeiny niż arabica, co czyni ją mocniejszą z kaw. Nadaje to również naparowi głębszego, mocniejszego smaku o charakterystycznej goryczy i cierpkości. Przeważnie robustę wykorzystuje się w mieszankach kawowych ziaren oraz w kawach typu instant. Ziarna tego gatunku są mniejsze, o bardziej zaokrąglonym kształcie i bladym, zielonym kolorze. Na powierzchni napoju zaparzonego na bazie robusty tworzy się również charakterystyczna pianka zwana „crema”. Z powodu negatywnego wizerunku tej odmiany hodowcy niechętnie inwestują w uprawy robusty – utarło się bowiem przekonanie, że jest to gatunek gorszy od arabiki.

Rodzaje ziaren kawy a metody obróbki

Przed procesem palenia ziarna kawy muszą zostać przetworzone. Istnieje kilka metod obróbki kawy, z których każda nadaje kawie inne walory sensoryczne. Najstarszą i najbardziej znaną z nich jest metoda sucha: polega ona na suszeniu całych owoców kawowca w pełnym słońcu, a następnie mechanicznie usuwa się miąższ i skórkę. Przetworzone w ten sposób ziarna kawy są słodsze i z wyczuwalnymi nutami owocowymi. 
Inna znana metoda obróbki to tzw. metoda myta, która jest bardziej złożona i wymagająca dużych zapasów wody. Ziarna są przepuszczane przez maszynę usuwającą miąższ i skórkę, a następnie umieszczane w zbiornikach fermentacyjnych. Po rozkładzie resztek miąższu ziarna są dokładnie płukane i pozostawione do wyschnięcia. Obróbka myta nadaje się szczególnie do takich rodzajów ziaren jak arabica, ponieważ pozwala na podkreślenie naturalnych nut smakowych występujących w kawie.

Gatunki kawy a regiony świata

W zależności od pochodzenia smaki poszczególnych rodzajów kaw ziarnistych mogą się różnić. Kawa jest uprawiana w wielu regionach świata, a jej plantacje można znaleźć głównie w krajach Afryki, Azji i Ameryki Południowej. Każde z tych miejsc zapewnia ziarnom inne smaki i jakość. Kawy uprawiane w rejonach afrykańskich charakteryzują się łagodniejszym smakiem i aromatami owoców, kwiatów czy czekolady. Z kolei gatunki kaw pochodzące z Azji cieszą się popularnością wśród fanów większej dawki kofeiny oraz korzennych aromatów. Jeszcze inne doznania smakowe zapewniają kawy uprawiane w krajach Ameryki Południowej – znajdziemy wśród nich m.in. nuty orzechów, tytoniu czy wanilii.

Jak wybrać odpowiedni gatunek kawy ziarnistej?

Znalezienie najlepszej kawy to niełatwe zadanie. Warto w tym celu odwiedzać różne palarnie, aby eksperymentować i sprawdzać dostępne rodzaje kaw ziarnistych. W ten sposób nie tylko dobierzemy kawę do naszych preferencji smakowych, ale również do stylu życia. Inne ziarna sprawdzą się do domowego ekspresu (tutaj dobrym wyborem będzie najlepszej jakości arabica, np. średnio wypalony blend New York lub idealna do kaw mlecznych Blend Rome), natomiast część kaw lepiej wypadnie przy alternatywnych metodach zaparzania. Niezależnie od wyboru poszukiwanie idealnej kawy to niesamowita przygoda, pełna smaków i aromatów, które tylko czekają na odkrycie.